سازمان عمومی مناطق ویژه اقتصادی و آزاد عمان (OPAZ) توافقنامهای با شرکت هندی GFCL EV برای اجرای یک پروژه تولید مواد اولیه باتری به ارزش ۱۸۸ میلیون ریال عمان معادل ۴۸۹ میلیون دلار آمریکا و ۴۱۴ میلیون یورو در منطقه آزاد صلاله به امضا رساند.
به گفته OPAZ، این سرمایهگذاری طی ۴ تا ۶ سال و در چندین مرحله انجام خواهد شد که ارزش فاز نخست آن بیش از ۷۳ میلیون ریال عمان خواهد بود. در چارچوب این پروژه، موادی همچون لیتیوم آهن فسفات (LFP CAM)، فسفات آمونیوم، املاح آهن و مواد کربنی برای استفاده در باتریهای خودروهای برقی، سامانههای ذخیرهسازی انرژی و فناوریهای الکترونیکی تولید خواهد شد. این طرح در مجموع قابلیت پشتیبانی از تولید تا ۱۰۰ گیگاواتساعت باتری را به صورت مرحلهای فراهم میکند.
سعید بن خلیفه القرینی، از مسئولان OPAZ، اظهار داشت که این سازمان در تلاش است پروژههای راهبردی همسو با هدف کاهش انتشار کربن عمان تا سال ۲۰۵۰ میلادی و نیز اهداف تنوعبخشی اقتصادی چشمانداز ۲۰۴۰ میلادی عمان را جذب کند.
هدف این پروژه ایجاد یک پایگاه محلی برای تولید مواد اولیه باتریهای لیتیومی و همچنین فراهمسازی فرصتهای سرمایهگذاری در سراسر زنجیره ارزش صنعت باتری است.
تحلیل ما
سرمایهگذاری ۴۸۹ میلیون دلاری شرکت هندی GFCL EV در منطقه آزاد صلاله عمان، که بر تولید مواد اصلی باتریهای لیتیوم-یون مانند لیتیوم آهن فسفات (LFP CAM)، فسفات آمونیوم، املاح آهن و مواد کربنی تمرکز دارد، گام مهمی در تنوعبخشی اقتصادی عمان به شمار میرود و الگویی برای کشورهای منطقه خلیج فارس در ورود به زنجیره ارزش صنعت باتریهای الکتریکی (EV) و ذخیرهسازی انرژی است. عمان، با موقعیت راهبردی خود بهعنوان هاب لجستیکی بین آسیا، آفریقا و اروپا، از این فرصت برای جذب سرمایه خارجی و ایجاد اشتغال استفاده میکند، اما فاقد ذخایر معدنی غنی در مواد باتری است و بیشتر بر واردات و مونتاژ تکیه دارد.
در مقابل، ایران با ظرفیتهای معدنی و صنعتی برجسته، پتانسیل بالاتری برای تبدیل شدن به یک بازیگر اصلی در این زنجیره تأمین دارد. کشف 5/8 میلیون تن ذخایر لیتیوم در سال ۲۰۲۳ میلادی در نزدیکی همدان، که تخمین زده میشود، معادل حدود ۱۰ درصد ذخایر جهانی است، ایران را به یکی از غنیترین کشورهای جهان در این ماده حیاتی تبدیل کرده است. تولید از این معادن تا سال ۲۰۲۵ میلادی آغاز خواهد شد و روشهای نوین استخراج مانند Direct Lithium Extraction (DLE) میتواند نرخ بازیابی را تا ۹۰ درصد افزایش دهد. علاوه بر لیتیوم، ایران ذخایر عظیم فسفر و آهن را دارد که مواد اصلی برای تولید LFP و کاتدهای باتری را تأمین میکند. در حوزه تولید، ایران در سال ۲۰۲۳ کارخانهای بزرگ برای باتریهای لیتیوم با ظرفیت افزایش ۳۵ درصدی راهاندازی کرد و صادرات باتریهای الکتریکی به ارزش ۷۶۷ هزار دلار داشته است، که نشاندهنده رشد سریع در این بخش است. تا سال ۲۰۲۵ میلادی، با سرمایهگذاریهای دولتی و همکاری با چین (بهعنوان بزرگترین مصرفکننده لیتیوم)، ایران میتواند تولید باتری را دو برابر کند و وارد بازارهای صادراتی شود.
مناطق آزاد ایران، مانند چابهار در مجاورت عمان، مزیتهای رقابتی مشابه صلاله مانند دسترسی به بنادر استراتژیک برای صادرات به اروپا و آسیا را ارائه میدهند. چابهار، با توافقهای BRICS اخیر، میتواند به پلی برای سرمایهگذاریهای کشورهایی مانند هند یا چینی در زنجیره باتری تبدیل شود.
منبع
