استارتاپ ذخیرهسازی انرژی با باتری سدیمیونی Peak Energy از نخستین ارسال سامانه ذخیرهسازی خود خبر داده است. این سامانه در تابستان امسال در قالب یک پروژهی آزمایشی مشترک با نه شرکت خدمات عمومی و تولیدکننده مستقل برق (IPP) مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
این شرکت که در ایالت کلرادو مستقر است، باتری خود را بهعنوان نخستین سامانه ذخیرهسازی غیرفعال در مقیاس مگاواتساعت (MWh) معرفی کرده است؛ سامانهای که بزرگترین باتری فسفات پیروفوسفات سدیم (NFPP) در جهان به شمار میرود و همچنین اولین سامانه ذخیرهسازی سدیمیونی در مقیاس شبکه برق است که در ایالات متحده به بهرهبرداری میرسد.
به گفته Peak Energy، با حذف سامانههای خنکسازی فعال، فنها، پمپها و سایر قطعههای متحرک، سامانهی ذخیرهسازی انرژی 3.5 مگاواتساعتی این شرکت بیش از ۸۵ درصد از علل اصلی خرابیهای تاریخی سامانههای ذخیرهسازی باتری (BESS) را از بین میبرد و بهطور چشمگیری هزینههای طول عمر سامانه را کاهش میدهد. این طراحی باعث میشود باتری بتواند در دامنهی وسیعی از دماها بدون نیاز به سامانههای کمکی – که در باتریهای لیتیومیونی برای جلوگیری از داغ شدن استفاده میشوند – کار کند.
آزمایشهای عملکردی انجامشده، نشان دادهاند که این سامانه میتواند مصرف توان کمکی را تا ۹۰ درصد کاهش دهد و در مقیاس هر گیگاواتساعت نصبشده، سالانه حدود ۱ میلیون دلار صرفهجویی اقتصادی نسبت به سامانههای لیتیوم-آهن-فسفات (LFP) ایجاد کند. همچنین، این فناوری میتواند میزان کاهش ظرفیت باتری را طی ۲۰ سال تا ۳۳ درصد کمتر کند.
این شرکت همچنین اشاره کرده است که تغییر اخیر در سیاستهای فدرال آمریکا اهمیت توسعهی زنجیرههای تأمین داخلی انرژی را دوچندان کرده است. باتریهای سدیمیونی بر خلاف باتریهای لیتیومی، نیازی به مواد معدنی حیاتی مانند لیتیوم، کبالت یا نیکل ندارند. از آنجا که ایالات متحده بزرگترین ذخایر سدیم کربنات (soda ash) در جهان را دارد، Peak Energy اعلام کرده که کل زنجیره تأمین این فناوری میتواند از منابع داخلی یا کشورهای متحد تأمین شود.
شرکت Peak در حال حاضر در حال ساخت نخستین کارخانه تولید سلول باتری خود در آمریکا است که انتظار میرود در سال ۲۰۲۶ میلادی آغاز به کار کند.
مدیرعامل و بنیانگذار شرکت، لندون ماسبرگ (Landon Mossburg)، اظهار داشت:
«ما ذخیرهسازی انرژی را نهتنها از منظر اقتصادی، بلکه بهعنوان اولویتی ملی در زمینه امنیت انرژی میبینیم. زمان حیاتی است، اگر ایالات متحده میخواهد مالکیت و کنترل آینده انرژی خود را در دست بگیرد.»
سامانه آزمایشی کنونی شرکت نخستین گام در جهت تجاریسازی فناوری سدیمیونی آن محسوب میشود. Peak Energy برنامه دارد طی دو سال آینده چندصد مگاواتساعت ظرفیت ذخیرهسازی سدیمیونی را مستقر کند و هماکنون در حال مذاکره برای قراردادهایی با تولیدکنندگان مستقل برق و شرکتهای عظیم مراکز داده (Hyperscale) است.
سخن ما
فناوری جدید شرکت Peak Energy، گامی مهم در کاهش هزینه و افزایش ایمنی سامانههای ذخیرهسازی انرژی محسوب میشود. حذف سامانههای خنکسازی فعال، کاهش ۸۵٪ خرابیها و صرفهجویی چشمگیر در توان کمکی، این فناوری را برای اقلیمهای گرم و خشک مناسب کرده است.
با نگاهی به وضعیت ایران، چند نکته کلیدی را میتوان مورد توجه قرار داد:
- مزیت مواد اولیه: ایران دارای منابع قابلتوجه سدیمکربنات و صنایع شیمیایی پایه است که میتواند بخشی از زنجیره تأمین باتریهای سدیمیونی را در داخل تأمین کند
- تناسب با شرایط اقلیمی و عملیاتی: طراحی غیرفعال و مقاومت در برابر دما، این فناوری را برای مناطق گرمسیری و دور از زیرساختهای نگهداری، مانند نیروگاههای خورشیدی مناطق مرکزی ایران، ایدهآل میسازد.
- چالشهای پیشرو: بومیسازی این فناوری مستلزم انتقال دانش فنی، سرمایهگذاری قابلتوجه، ایجاد استانداردهای ملی و دسترسی به تجهیزهای پیشرفته است. همچنین، سیاستهای حمایتی و قراردادهای تضمین خرید انرژی (PPA) برای جذب سرمایه حیاتیاند.
- فرصتهای راهبردی: این فناوری میتواند در پروژههای ذخیرهسازی شبکه، مراکز داده، صنایع بزرگ و مناطق تجدیدپذیر بهعنوان جایگزینی کمهزینه برای باتریهای لیتیومی مورد استفاده قرار گیرد و به خودکفایی و امنیت انرژی کشور کمک کند.
- توصیه راهبردی:
مسیر مناسب برای ایران شامل سه گام است:
- اجرای پروژههای پایلوت کوچکمقیاس (۱–۲ سال) جهت ارزیابی عملکرد؛
- توسعهی تدریجی زنجیره تأمین داخلی (۲–۴ سال)؛
- ایجاد خط تولید نیمهصنعتی و همکاری بینالمللی (۴+ سال).
منبع
